Rok 1440 jest przełomowy nie tylko dla historii literatury, ale i dla dziejów świata. Ten rok bowiem, uznaje się powszechnie za datę wynalezienia druku. Ojcem książki drukowanej jest Jan Gutenberg. Istotą tego wynalazku nie były wbrew powszechnemu mniemaniu ruchome czcionki, tylko opracowanie przyrządu, który umożliwiał odlewanie tych właśnie czcionek szybciej i w znacznie większej ilości, niż było to do tej pory możliwe.
Wzrost zapotrzebowania na popularne książki wynikał nie tylko z głodu wiedzy, ale i z rozpowszechnienia list odpustowych. W tym okresie bowiem, Kościół wprowadził handel odpustami, które były formą płatnego rozgrzeszenia, a którego wykupienie powiązane było z posiadaniem odpowiedniej karty, Żeby usprawnić system wypisywania kart – uciekano się do podstawowych sposobów mechanizacji procesu ich tworzenia. Przede wszystkim – na wcześniej przygotowanych deskach rytowano swoiste szablony, które następnie odbijano w formie pieczątek na arkuszach. Wyryte na deskach wzory szybko jednak ulegały zatarciu. Wtedy też – zaczęto używać pojedynczych liter – oddzielnych czcionek, przy pomocy których budowano całe teksty. Najprawdopodobniej – czcionki takie odlewano w matrycach wyciśniętych w wilgotnym piasku przy pomocy drewnianych stempli. Pomysł był sprytny, ale mało efektywny, bo w jednej matrycy odlać można było jedynie jeden egzemplarz stempla. Problem rozwiązał właśnie Jan Gutenberg, wybijając przy pomocy stempli z twardego, trwałego metalu litery w metalowej płytce – uzyskując tym samym matrycę wielokrotnego użytku. Przyrząd Gutenberga był tak przełomowy, że w niezmienionej formie – pozostawał w powszechnym użycie przez pięćset lat. Podobnie, jak wynaleziona przez niego prasa do odbijania druków. Składała się ona z dwóch płyt: dolnej, na której znajdowała się matryca z wygrawerowanymi czcionkami i górnej – ruchomej, do której przykładano pokryty farbą drukarską arkusz papieru.
Sztuka drukarska miała służyć zaspokojeniu codziennych potrzeb czytelników, oraz umożliwić szybkie czytanie, głównie – przez możliwość szybkiego i efektywnego drukowania dużej ilości kopii tekstów. Na początku, w największych, wielotysięcznych ilościach - drukowano wspomniane listy odpustowe. Drukarnie były też używane do publikacji podręczników szkolnych i uniwersyteckich, a także tekstów stricte religijnych – psałterzy i ksiąg liturgicznych.
Druki były wykonywane głównie na prywatne zamówienie (nie licząc oczywiście kart odpustowych, które wykonywano na zlecenie kościoła). Dopiero dzięki działaniom odrodzeniowych humanistów – drukowane dzieła trafiły do zbiorów bibliotecznych, wypełniając półki klasycznymi traktatami i antycznymi dramatami. W późniejszych fazach Odrodzenia i na fali reformacji religijnej – zaczęto też drukować bardziej współczesną literaturę, chociażby w postaci dzieł Petrarki czy Dantego i innych, świeckich publikacji - pisanych coraz śmielej w narodowych językach.
