Po upadku Cesarstwa Rzymskiego – Starym Kontynentem zawładnął feudalizm. Ustrój ten, będący średniowieczną konsekwencją antycznego niewolnictwa, to czas wzrostu wpływów kościoła i okres, w którym o wartości człowieka nie stanowiła wiedza czy statut urodzenia, ale ilość posiadanych ziem. To wszystko wywarło ogromny wpływ nie tylko na stosunki polityczne, ekonomiczne i społeczne, ale i na kształt oraz pozycję ówczesnej książki. Z jednej strony – na popularności zyskiwały literackie opisy życia rycerstwa i dworskie romanse, a także - kroniki sławiące poszczególnych władców. Na przeciwległym końcu literackiej dźwigni, znajdowały się publikacje w służbie kościelnej polityki. W tym właśnie czasie rozkwitała przecież filozofia scholastyczna i powstawały liczne traktaty o zabarwieniu religijnym „Kościelne” publikacje zdominowały zresztą średniowieczną literaturę – nic więc dziwnego, że wytwarzaniem ówczesnych ksiąg zajmowali się głównie klasztorni kopiści. Tworzone ich rękami publikacje były zwykle bogato zdobione i uzupełniane o niezwykle misterne ilustracje.
Średniowiecze – mimo, ze powszechnie uważane za mało postępowe – było czasem schyłkowym papirusów, na których do tej pory zapisywano teksty. To właśnie w wiekach średnich, na większą skalę – zaczęto używać pergaminu, który wytwarzano zwykle z garbowanej, koźlej, cielęcej lub owczej skóry. Najbardziej prestiżowe kopie, przeznaczone dla średniowiecznych możnowładców, wykonywano na velinach – pergaminach wykonanych ze skóry świeżo narodzonych jagniąt. Pergamin w formie podstawowej – używany był już w IV wieku naszej ery, ale do powszechnego użycia wszedł właśnie w dewaluowanych wiekach średnich, czyli w ósmym stuleciu. Wtedy też, wyrobem tego materiału zajmowali się głównie mnisi.
Wraz z rozwojem miast – wzrosło zapotrzebowanie na kopie tekstowe. Wtedy właśnie, w XII wieku – wyrobem materiału pergaminowego zajmowali się pergaminiści. Pergamin został ostatecznie wyparty przez tańszy i bardziej praktyczny w użyciu papier, który do Europy (okrężną drogą przez Turkiestan i Egipt) przywędrował aż z dalekich Chin.
W XIII wieku nauka szybkiego czytania nie była nikomu znana, wyrabiano papier z miazgi sporządzonej głównie z rozdrobnionych szmat i zbędnych końcówek włókienniczych, które były macerowane, bielone i mielone w młynach papierniczych. Z pozostałej na sicie miazgi - tworzył się arkusz, który następnie prasowano prasowane, przeciągano przy użyciu roztworu kleju i suszono.
Powszechne użycie nowych materiałów piśmiennych - pergaminu, a następnie papieru – było niejako wymówką na zastąpienie niewygodnych zwojów, bardziej praktycznymi formami. Inspirowano się przy tym rzymskimi, drewnianymi tabliczkami z rycinami, które łączono ze sobą przy pomocy kółek i sznurków. Formy zwane dyptychami były pierwowzorem pierwszych, średniowiecznych książek – kodeksów. Kodeksy składały się z dowolnej ilości kart papierowych, które zszywano przy pomocy nici. Tak przygotowaną księgę – w zależności od jej treści i przeznaczenia - oprawiano przy użyciu różnych materiałów, ozdabiano i wzmacniano charakterystycznymi okuciami rogów.
